Dinozorlardan Bile Yaşlı Vatoz Balıkları Hakkında İnanmakta Zorlanacağınız 9 Gerçek
![](https://yesilli-haber.com.tr/wp-content/uploads/2023/07/dinozorlardan-bile-yasli-vatoz-baliklari-hakkinda-inanmakta-zorlanacaginiz-9-gercek-8HlYH1ZC.webp)
İnsanlık olarak var olduğumuz günden beri gözümüzü hep zirvede tuttuk ve uzayı keşfettik. Ancak, gezegenimizin büyük bölümünü oluşturan su kütlelerine her zaman bu kadar ilgiyle bakmadık. Ancak o derin sularda hangi canlılar yaşıyor? Vatoz balığı da bunlardan biridir. Üstelik vatoz balıklarını görmek için bu kadar derin sulara girmenize gerek yok,Bazen kumsaldan baktığınızda bile görebilirsiniz.
Vatoz balıkları, dinozorlar var olduğundan beri milyonlarca yıldır sularımızda yaşamaktadır. Bu kadar uzun bir süreçte boş durmadılar ve yüzlerce farklı türe dönüştüler. Her ilacın kendine has özellikleri, boyutları ve yaşam alışkanlıkları vardır. Yani bu yaratıklar hakkında ne biliyorsan bil, emin olunacak daha çok şey var.Gelin vatoz balıklarının sıra dışı dünyasına dalalım ve bu konuda farklı bilgilere göz atalım.
Vatoz balığı hakkında bilgi:
- Vatoz balığı aslında suda uçar.
- Köpekbalıkları ile akraba olan vatozlar, dinozorlar zamanından beri var olmuştur.
- Onu kumların üzerinde uyurken ve yosunlarla beslenirken gördüğünüzü sanmayın.
- Yüzlerce farklı vatoz türü vardır.
- Vatoz balığı çok büyük olabilir ama çok iri olabilir.
- Vatoz tehlikeli mi diye sorarsanız hangi çeşitle karşılaştınız diyeceğiz.
- Vatoz ve insan arasındaki bağlantı biraz karmaşıktır.
- Vatozların doğal navigasyonu vardır.
- Bazı vatoz türleri yok olmak üzere.
Vatoz balığı aslında suda uçar:
Nadiren de olsa uçan balık gibi sudan yükselirler ama genel olarak baktığımızda bile yüzme hallerinin diğer balıklardan farklı olduğunu görürüz. Vatozlar yüzerken vücutlarını aşağı yukarı sallarlar. Bu dalgalanma hareketine uzaktan baktığımızda Kanatlarını çırpan bir kuş gibi. Türüne göre değişmekle birlikte bir vatozun ortalama hızı saatte 1,35 kilometredir. Ancak dengeli bir hızda hareket ettiğinde 850 kilometre yol kat edebilir.
Köpekbalıklarıyla akraba olan vatozlar, dinozorlar zamanından beri var olmuştur:
Uzaktan baktığımızda ortada pek bir benzerlik yokmuş gibi görünse de aslında Köpekbalıkları ve vatozlar yakın akrabadır.Her ikisinin de kemikten ziyade kıkırdaklı bir iskeleti vardır ve her ikisinin de avlanırken çevreden gelen sinyalleri alan özel sensörleri vardır.
Tıpkı köpekbalıkları gibi, vatozlar da uzun zamandır ortalıkta dolaşıyor. 2019 yılında bir grup araştırmacı 50 milyon yıllık bir vatoz fosili keşfetti. Araştırmada, Vatozda büyük yok oluşun bazı izleri bulundu.Uzmanlara göre bugün bildiğimiz vatoz 150 milyon yıl önce Geç Jura denilen dönemde dağıldı ve günümüze kadar geldi.
Onu kumda uyurken ve yosunla beslenirken gördüğünüzü sanmayın:
Vatoz balığı kendini güzelce kumun altına gömer ve bu formda uyur. Kendilerini o kadar uygun bir şekilde gizlerler ki bazen İnsanlar tesadüfen üzerine bile basabilir. Bu tür kum seviyesindeki canlıların yosun vb. şeylerle beslendiğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz çünkü vatozlar etobur canlılardır. Doğal köpekbalıkları gibi büyük avlar yapmazlar. Kabuklular, küçük yüzgeçler ve solucanlar yerler. Gözlemler, vatozların 65 farklı türü avladığını gösterdi.
Vatozların beslenmesiyle ilgili bir detay daha var. Yapılan incelemelerde vatozlar Avladıkları kabukluları çiğnedikleri görüldü. Ne var bunda diyebilirsiniz ama bugüne kadar yapılan araştırmalarda memelilerin besinlerini çiğneyen tek canlı türü olduğu düşünülüyordu. Vatoz göğüslü değil, balıktır. Muhtemelen vatoz, evrime meydan okuyan ender canlılardan biridir.
Yüzlerce farklı vatoz türü vardır:
Milyonlarca yıldır var olan vatozlar, kaçınılmaz olarak dünyanın hemen hemen tüm okyanuslarına, denizlerine, göllerine ve nehirlerine yayılmışlardır. Evet, ışınlar tatlı suda da yaşar. çünkü şimdiye kadar tanımlanmış 220 farklı vatoz türü var. Bunların her birinin kendine has özellikleri vardır. Bazıları tatlı suda yaşar, bazıları benekli, bazıları çok büyük, bazıları çok küçüktür. Bunların arasında küçük gözlü vatoz adı verilen bir çeşit en az yaygın olanlardan biridir.
Vatoz balığı çok ama çok büyük olabilir:
Bugüne kadar tespit edilen en küçük vatoz, sözde küçük burunlu vatozdur. 10 cm boyunda ve 400 gram yük taşıyan bir canlıdır. Okyanuslarda yaşayan ve manta vatozları denen bir tür gerçekten hayret verici boyutlara sahip. Kanat açıklığı yaklaşık 7 metre olan manta vatozunun ağırlığı 2 tona kadar çıkabilir.
Boyutlardan bahsetmişken birkaç bilgi daha verelim. Vatoz yavruları doğar doğmaz yüzmeye ve avlanmaya hazırdır. Yani vatoz yavruları gelişmiş olarak doğarlar. Dişi vatozlar erkeklerden daha büyüktür, cinsel olgunluğa daha erken ulaşır ve daha uzun yaşar. Dişi vatozların 22 yıla kadar yaşadığı görülürken, erkek vatozların maksimum 7 yıl ömürleri vardır.
Vatoz tehlikeli mi diye sorarsanız hangi cinsle karşılaştınız diyeceğiz:
Vatoz tehlikeli bir balık mıdır sorusunun kesin bir cevabı yoktur çünkü yüzlerce çeşidinden bazıları son derece zararsızdır. bazıları ölümcül hasar veriyor. Timsah avcısı olarak tanıdığımız Steve Irwin’in 2006 yılında vatoz tarafından zehirlenerek hayatını kaybettiğini hatırlatalım. Amerika Birleşik Devletleri’ne göre, her yıl yaklaşık 2.000 kişi vatoz zehirlenmesinden muzdariptir. Bunlar genellikle kumda vatoz görmeyip üzerine basan bireylerin ayaklarından veya bacaklarından sokulması sonucu oluşur.
Bir vatoz ve bir insan arasındaki ilişki biraz karmaşıktır:
Zehirli vatozları başka bir kategoriye alacak olursak tıpkı köpek balıkları gibi vatozlar da insanlar için çok büyük bir tehdit oluşturmuyor. Hatta başta Amerika olmak üzere birçok akvaryum, İnsanların vatozlarla yüzdüğü etkinlikler yapıyor. Bu cinsin akvaryumlarında çalışan uzmanlara göre vatoz balıkları insanlarla yüzmekten keyif alıyor ve herhangi bir zayiat görmüyor. Ancak, bu argümana karşı bir argüman olabilir. Chicago’daki bir akvaryumda insanlarla düzenli olarak etkileşime giren 42 vatozdan 34’ü bilinmeyen bir biçimde öldü. Muhtemelen onlar için zehirli olan biziz, araştırılması gereken bir şey.
Vatozların doğal navigasyonu vardır:
Vatozların da akrabaları olan köpek balıkları gibi özel bir sensörle çevreyi algıladıklarını söylemiştik. Bilim adamları işleri biraz daha ileri götürüyor Vatozların manyetik alanları algılama yeteneklerini test etmek istediler.2020 yılında yapılan bir çalışmada vatozların aslında var olan bir jeomanyetik alanı algıladıkları, üstelik doğal navigasyon sistemleri ile onu merkez alarak yönlerini belirledikleri ortaya çıktı.
Bazı vatoz türleri eksik:
Uluslararası Doğayı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği, kısaca IUCN, Türkçe, Dünya Doğayı Koruma Birliği; Son yıllarda, nesli tükenmekte olan türler listesine 26 farklı vatoz türünü dahil etti. Özellikle son 60 yılda bu ırkların sayısı yüzde 80’e varan oranda azaldı. Bunda elbette avlanmanın da etkisi var ama en büyük sebebin doğal yaşam alanlarının tahribatı olduğu biliniyor.
Okyanusların en gizemli yaratıklarından biri Vatoz balığı hakkında bazılarını daha önce hiç duymadığınız sıra dışı bilgilerden bahsettik.İstesek kıyıda bile görebileceğimiz bir çeşitlilik hakkında bu kadar az şey biliyorken, derin sulara daldığımızda kim bilir nelerle karşılaşacağız.